Giám Đốc Tài Chính | Tạp Chí Giám Đốc Tài Chính

Switch to desktop Register Login

Bàn về vai trò của giám đốc tài chính trong doanh nghiệp

Rate this item
(0 votes)

Trong bộ máy quản lý doanh nghiệp (DN), Giám đốc tài chính (CFO) là một vị trí hết sức quan trọng. Đó là người đứng đầu bộ máy quản lý tài chính phụ trách các hoạt động như nghiên cứu, phân tích, xây dựng các kế hoạch tài chính, khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực tài chính, cảnh báo các nguy cơ đối với DN thông qua phân tích tài chính và đưa ra những dự báo đáng tin cậy trong tương lai. Giám đốc tài chính luôn phải tìm mọi cách để mang lại lợi ích tối đa cho cổ đông, mang lại lợi nhuận cao nhất cho công ty. Nhiệm vụ của Giám đốc tài chính cũng rất nặng nề: Đưa ra các quyết định đầu tư, quyết định tài chính và quyết định quản lý tài sản, phân bổ ngân ngân sách, quản lý tín dụng, phân tích và quản trị rủi ro, quản lý chi phí, kiểm soát nội bộ, dự báo…

Theo các chuyên gia quản trị, ở góc độ vĩ mô, dù tầm nhìn và năng lực của giới tài chính kế toán Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc so với trước đây, song mức độ hoạt động của nền tài chính trong nước, cũng như năng lực quản trị tài chính của người Việt nói chung vẫn còn tồn tại một khoảng cách thật sự so với thế giới. Ở góc độ DN, vai trò quan trọng của Giám đốc tài chính ngày nay là không thể phủ nhận được, kể cả đối với DNNVV. Thậm chí, cho dù một DN có chiến lược phát triển tốt và đang kinh doanh thành công thì vẫn có thể rơi vào tình trạng khó khăn về tài chính và dẫn đến phá sản nếu không có một Giám đốc làm tốt công tác quản trị tài chính.


Tại các quốc gia phát triển, công việc quản lý tài chính được tách rời khỏi công việc kế toán. Tuy nhiên, tại Việt Nam, khái niệm này vẫn chưa được phân biệt một cách rõ ràng, hầu hết Giám đốc tài chính đều kiêm chức danh Kế toán trưởng. Trên thực thế, vai trò của giám đốc tài chính hoàn hoàn khác với kế toán trưởng dù cả hai đều có nền tảng kế toán và khởi đầu bằng việc kế toán. Rất nhiều nhiệm vụ của Giám đốc tài chính mà Kế toán trưởng không thể thực hiện được bởi vị trí này đòi hỏi có người trình độ về các lĩnh vực tài chính và có tầm nhìn tư duy chiến lược tốt, nhạy bén về các khoản đầu tư của DN. Nếu như Kế toán trưởng chỉ có chức năng ghi chép và phản ánh các nghiệp vụ kinh tế để cho ra được sản phẩm cuối cùng là báo cáo tài chính thì Giám đốc tài chính lại là người sử dụng báo cáo đó để xem xét tình hình tài chính và khả năng vận hành của DN đó.

 

Có thể nhìn thấy được sự khác biệt giữa Giám đốc tài chính và Kế toán trưởng qua Hình 1.

Thông qua sơ đồ trên cho thấy, Kế toán trưởng chỉ quản lý tác nghiệp với nhiệm vụ chính là ghi chép, phản ánh các nghiệp vụ kinh tế phát sinh; Lập báo cáo, phân bổ các ngân sách cho sản xuất - kinh doanh. Trong khi đó, Giám đốc tài chính thoát khỏi việc điều hành tác nghiệp để tiến tới một mức độ cao hơn đó là chịu trách nhiệm quản lý nguồn lực tài chính, vận dụng công cụ tài chính nhằm tối ưu hoá việc sử dụng vốn trong DN. Dựa trên báo cáo của kế toán, Giám đốc tài chính sẽ đưa ra các phương án sản xuất – kinh doanh tối ưu, đồng thời phân tích, đánh giá và tư vấn, lựa chọn quyết định về chiến lược tài chính trong tương lai và lập kế hoạch đảm bảo cân đối nguồn lực tài chính trong quá trình hoạt động của DN.


Như vậy, để thực hiện được vai trò của mình, Giám đốc tài chính đòi hỏi phải am hiểu rất nhiều lĩnh vực như: thị trường tài chính, ngân hàng, kế toán, thuế, hải quan, luật kinh tế - tài chính…, đồng thời phải nắm vững được các chính sách kinh tế của quốc gia, các vấn đề về tài chính quốc tế để có khả năng đưa ra các dự báo hợp lý cho việc đánh giá hiệu quả của các chính sách tài chính, từ đó tư vấn lựa chọn và ra quyết định chính xác, phù hợp. Để đánh giá và lựa chọn các quyết định tài chính trong tương lai, Giám đốc tài chính cần có tầm nhìn chiến lược, luôn tính đến yếu tố rủi ro trong việc quản trị tài chính thông qua việc sử dụng các công cụ như: báo cáo tài chính, phương pháp dòng tiền chiết khấu, mô hình ước lượng rủi ro và tỷ suất sinh lời, mô hình dự báo nhu cầu tài chính và sử dụng các công cụ tài chính phái sinh để phòng ngừa rủi ro… Mục tiêu của Giám đốc tài chính là tư vấn ra quyết định nhằm tối đa hóa giá trị cho chủ sở hữu (cổ đông), nghĩa là các quyết định đầu tư, quyết định huy động vốn, quyết định về chính sách phân phối lợi nhuận phải dẫn đến kết quả là làm gia tăng giá trị tài sản cho cổ đông. Có thể nói, trong môi trường kinh doanh biến động không ngừng hiện nay, vai trò của Giám đốc tài chính rộng hơn bao giờ hết. Xu hướng này đòi hỏi Giám đốc tài chính phải trang bị cho mình một nền tảng kiến thức toàn diện và kinh nghiệm sâu sắc để thực thi vai trò hỗ trợ đắc lực nhất cho Tổng Giám đốc (CEO) và thực tế cũng cho thấy Giám đốc tài chính ngày nay thường được coi là vị trí sẽ kế vị Tổng Giám đốc trong tương lai.


Thực trạng giám đốc tài chính DN ở Việt Nam

Với phần đa có quy mô vừa và nhỏ, nên trong cơ cấu bộ máy tổ chức của phần lớn DN hiện nay chưa xác lập chức danh Giám đốc tài chính hoặc chưa hình thành bộ phận quản trị tài chính. Cho đến nay, trong hệ thống văn bản pháp lý cũng chưa có quy định liên quan đến chức danh Giám đốc tài chính. Điều này khiến cho tại nhiều DN đang diễn ra tình trạng nhầm lẫn chức năng giữa bộ phận kế toán và bộ phận tài chính DN trong nhận thức của các chủ DN và các nhà làm luật. Tại nhiều DN, những nhiệm vụ, chức năng và quyền hạn của Giám đốc tài chính và bộ phận quản trị tài chính đã mặc nhiên giao cho Giám đốc và Kế toán trưởng làm thay. Trong khi đó, từ lâu, tại các DN FDI và các tập đoàn kinh tế tư nhân luôn coi trọng chức danh Giám đốc tài chính. Theo đó, trong cơ cấu tổ chức của các DN này luôn tồn tại song song hai chức danh Giám đốc tài chính và Kế toán trưởng.

Môi trường kinh doanh tại Việt Nam đang có những biến đổi sâu sắc theo hướng hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu, cạnh tranh trong nền kinh tế tăng lên rất nhiều so với trước đây. Để thành công trong môi trường kinh doanh mới đầy thách thức, các doanh nghiệp cần thiết có Giám đốc tài chính có năng lực và tầm nhìn dài hạn, đa năng.

Theo các chuyên gia quản trị, nhu cầu về Giám đốc tài chính tại các DN lớn ở Việt Nam đang gia tăng. Tuy nhiên, số lượng Giám đốc tài chính có chất lượng cao lại rất ít, thậm chí “khan hiếm”. Khả năng nhận diện cảnh báo nguy hiểm về tài chính của các Giám đốc tài chính ở nước ta còn rất yếu, kể cả DN trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Đây cũng là một yếu tố làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Các Giám đốc tài chính hiện tại phần đa chưa được đào tạo bài bản và phù hợp với yêu cầu của DN, nhất là trong thời kỳ hiện nay khi mà biến động của thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro ngày càng nhiều và đòi hỏi Giám đốc tài chính phải có khả năng dự báo và xử lý các rủi ro tài chính, lập chiến lược kinh doanh lâu dài cho DN.


Ở Việt Nam, mặc dù chưa có thống kê và nghiên cứu chính thức, song dường như vị trí Giám đốc tài chính vẫn chỉ gói gọn trong lĩnh vực tài chính, mà thậm chí chỉ là kế toán và kiểm soát một số chu trình đơn giản có liên quan đến thu và chi tiền. Có những DN quy mô cỡ vừa, khi tuyển dụng vị trí Giám đốc tài chính, mô tả công việc chủ yếu nhắm vào công việc của một kế toán, mà lại chủ yếu kế toán phục vụ cơ quan thuế mà thực sự không xác định rõ và đánh giá đúng mực vai trò của một Giám đốc tài chính. Trong khi đó, tại các DN có sử dụng Giám đốc tài chính hiện nay, chức năng của Giám đốc tài chính chưa được phát huy hết tác dụng. Mức độ phân quyền, ủy quyền cho Giám đốc tài chính vẫn còn rất hạn h p, trong đó nguyên nhân một phần xuất phát từ sự không muốn san sẻ quyền lực của chủ sở hữu, một phần do chính bản thân các Giám đốc tài chính chưa nâng tầm kiến thức để đảm đương vai trò của mình, không nâng cấp kiến thức để đáp ứng sự phát triển của DN. Hiện nay, ở nhiều DN, các Giám đốc tài chính chưa có ý thức về sự chuẩn bị cần thiết cho sự phát triển của DN, chưa tích cực tự học tập nâng cao trình độ, còn yếu về trình độ ngoại ngữ


Đề xuất một số giải pháp

Với sự xuất hiện của ngày càng nhiều tập đoàn kinh tế tư nhân, Giám đốc tài chính đang trở thành một vị trí không thể thay thế. Tại các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn như Hoà Phát, FPT, Vingroup, Trung Nguyên, Kinh Đô… đều có vốn góp, cổ phần chi phối lẫn nhau ở các công ty con, công ty liên kết, ngân hàng, đối tác chiến lược trong và ngoài nước với hàng ngàn cổ đông, quy mô lớn, đa sở hữu, đa ngành nghề và hoạt động trong phạm vi rộng. Do vậy, ng�

  • Một là, cần thay đổi nhận thức về vai trò, quyền hạn của Giám đốc tài chính trong hoạt động DN. Môi trường kinh doanh tại Việt Nam đang có những biến đổi sâu sắc theo hướng hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu, cạnh tranh trong nền kinh tế đã tăng lên rất nhiều so với trước đây, môi trường kinh doanh cũng biến đổi nhanh hơn và khó dự báo hơn. Để thành công trong môi trường kinh doanh mới, các DN, đặc biệt là các DNNVV cần thiết phải có một Giám đốc tài chính có năng lực, có tầm nhìn dài hạn và đa năng. Điều này đòi hỏi phải tư duy lại vai trò, quyền hạn của Giám đốc tài chính tại các DN hiện nay. Bên cạnh đó, Giám đốc tài chính cũng cần được trao thẩm quyền đầy đủ hơn trong lĩnh vực mà mình quản lý. Điều này cũng đòi hỏi Giám đốc tài chính cần nỗ lực tự hoàn thiện mình để có đủ khả năng tiếp nhận vai trò lớn hơn, xứng tầm hơn và chuyên nghiệp hơn.
  • Hai là, nên quy định chức danh Giám đốc tài chính trong hệ thống pháp luật. Theo các chuyên quản trị, Việt Nam quy định chức danh Giám đốc tài chính thông qua việc quy định một cách rõ ràng về địa vị pháp lý, tiêu chuẩn, chức năng nhiệm vụ. Việc có cơ sở pháp lý sẽ tạo điều kiện cho sự phổ biến của chức danh này và giúp khẳng định vị thế của Giám đốc tài chính trong hoạt động của DN hơn.
  • Ba là, cần phân định rõ ràng chức năng của Giám đốc tài chính và Kế toán trưởng như là bộ phận tài chính và bộ phận kế toán trong DN. Hai bộ phận này phải có mối liên hệ mật thiết với nhau để cùng phục vụ cho mục đích phát triển chung của DN. Tuy nhiên, chức năng nhiệm vụ và tầm quan trọng của hai chức danh này là hoàn toàn khác nhau. Một khi có sự phân định rõ ràng, chắc chắn mỗi cương vị sẽ thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của DN cũng như lợi ích của chủ sở hữu và cổ đông.
  • Bốn là, cần có chính sách đào tạo, tập huấn để phát triển đội ngũ Giám đốc tài chính có trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý và tầm nhìn dài hạn.

Có thể nói, trước xu thế hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng và mạnh mẽ với các quốc gia trên thế giới và nhu cầu về Giám đốc tài chính đang ngày càng gia tăng, cần có những lớp đào tạo chuyên nghiệp về Giám đốc để nâng cao nhận thức về tài chính DN. Bản thân các Giám đốc tài chính cũng cần chú trọng nâng cấp kiến thức của mình hơn nhằm đáp ứng sự phát triển của DN. Bởi một khi các DN phát triển về quy mô thì đòi hỏi Giám đốc tài chính phải có thêm năng lực mới và kỹ năng mới, đặc biệt là năng lực về tham gia hoạch định và lập kế hoạch chiến lược, sự am hiểu sâu hơn về thị trường tài chính và môi trường kinh doanh.

Tác giả: Hoàng Thị Duyên - Đại Học Tài Chính Quản Trị Kinh Doanh


Tài liệu tham khảo:

1. Phan Lê Thành Long (2015), Giám đốc tài chính chiến lược – Xu hướng tất yếu;

2. Nguyễn Tuấn Dương, Tư duy lại vai trò của CFO trong DNNVV (2015), Infonet.vn;

3. Thanh Thương, Làm giám đốc tài chính ngày càng khó (2013), Thời báo Kinh tế Sài Gòn;

4. Một số trang web chuyên ngành

Last modified on
CLEVERCFO EDUCATION

Cảm ơn bạn đã ghé thăm Tạp Chí Giám Đốc Tài Chính. Vui lòng để lại câu hỏi/ ý kiến tại khung bên dưới.

Nếu bạn quan tâm đến các khóa đào tạo chuyên sâu về tài chính. Vui lòng tham khảo tại: Khóa học Giám Đốc Tài Chính